Stale wysokie ciśnienie krwi w medycynie ma kilka nazw: nadciśnienie, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie pierwotne. Choroba może powodować uszkodzenie nerek, serca, naczyń krwionośnych, powodować udar, zawał serca, krwawienie z wrzodu żołądka i inne poważne konsekwencje. Aby zapobiec niebezpiecznym schorzeniom zdrowotnym, konieczne jest podjęcie w odpowiednim czasie działań zapobiegających chorobie i poznanie czynników ryzyka, które znacznie zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia nadciśnienia.
Co to jest nadciśnienie
Jest to przewlekła patologia, która rozwija się w wyniku dysfunkcji regulacji naczyń, mechanizmów nerkowych i neurohumoralnych. Nadciśnienie tętnicze (HTN) to niebezpieczny stan organizmu, w którym dochodzi do trwałego wzrostu ciśnienia krwi (BP) do poziomu powyżej 140/90 mmHg. Sztuka. u pacjentów nieprzyjmujących leków przeciwnadciśnieniowych.
Nadciśnienie tętnicze stanowi około 40% wszystkich patologii układu krążenia. Choroba występuje częściej u mężczyzn niż w populacji kobiet. Ryzyko rozwoju patologii u obu płci wzrasta wraz z wiekiem. Nadciśnienie tętnicze rozpoznawane jest głównie u pacjentów po 40. roku życia, choć w ostatnim czasie coraz częściej rejestruje się tę chorobę u osób w okresie dojrzewania i wczesnej dorosłości.
Etapy bólu głowy
Nadciśnienie tętnicze jest przewlekłą patologią, która ma trzy etapy rozwoju. U osoby dorosłej optymalne ciśnienie krwi wynosi 120/80 mmHg. Sztuka. Niewielkie odchylenie od tych wskaźników do 139/89 mm Hg. Sztuka. dotyczy również normy. Wyższe liczby w praktyce lekarskiej są uważane za patologię. Diagnozę „nadciśnienia” stawia się, gdy wskaźniki powyżej 140/90 są rejestrowane wielokrotnie w różnych warunkach.
Nadciśnienie w stadium 1 charakteryzuje się nagłymi zmianami ciśnienia. To już wskazuje na proces patologiczny zachodzący w organizmie. Choroba na wczesnym etapie prawie zawsze przebiega bezobjawowo. Pacjent nie zwraca uwagi na niektóre objawy nadciśnienia tętniczego, co wyjaśnia duży odsetek spóźnionych próśb o wykwalifikowaną pomoc. Objawy nadciśnienia pierwszego stopnia:
- wskaźniki ciśnienia krwi: od 140/90 do 159/99 mm Hg. Sztuka.;
- bóle głowy;
- dezorientacja;
- obniżona wydajność umysłowa;
- duszność;
- tachykardia;
- zwiększony obrzęk;
- zatrzymywanie płynów w organizmie;
- zmiana ilości i koloru moczu.
Nadciśnienie drugiego stopnia to nadciśnienie tętnicze występujące w umiarkowanej postaci. Na tym etapie choroby obserwuje się dłuższe niż na początku okresy podwyższonego ciśnienia krwi. Odczyty ciśnienia krwi w przypadku nadciśnienia w stadium 2 rzadko wracają do normy. Stan pacjenta:
- wskaźniki ciśnienia krwi: od 160/109 do 179/109 mm Hg. Sztuka.;
- zaburzenia snu;
- dyskomfort w okolicy serca;
- niewydolność serca;
- zaburzenia pamięci i wzroku;
- ciągła drażliwość;
- zawrót głowy;
- szum w uszach;
- bolący ból z tyłu głowy;
- rozszerzone naczynia oczne;
- skóra twarzy jest przekrwiona;
- obrzęk twarzy, rąk.
Nadciśnienie trzeciego stopnia jest ciężką postacią choroby. Charakteryzuje się tym, że pacjent ma w przeszłości zawał mięśnia sercowego, udar mózgu i inne poważne patologie. Całkowite wyleczenie nadciśnienia na tym etapie jest możliwe w bardzo rzadkich przypadkach, jeśli nadciśnienie trwa krótko lub ma charakter wtórny. Klinika ciężkiego nadciśnienia:
- wskaźniki ciśnienia krwi: od 180/110 mm Hg. Sztuka. i powyżej;
- przerost lewej komory;
- przerost przegrody międzykomorowej;
- zaburzona koordynacja ruchów;
- encefalopatia;
- zawały niedokrwienne lub krwotoczne;
- różne zmiany w nerkach;
- trwałe zaburzenia widzenia;
- przedłużone kryzysy nadciśnieniowe;
- paraliż i niedowład z powodu zaburzeń krążenia mózgowego;
- ograniczenie możliwości samodzielnego poruszania się i dbania o siebie.
Czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego
Rozwój, progresja i powikłania nadciśnienia tętniczego są bezpośrednio związane z występowaniem czynników ryzyka wystąpienia tego procesu patologicznego. Nadciśnienie tętnicze jest wynikiem złożonego współdziałania przyczyn wewnętrznych (endogennych) i zewnętrznych (egzogennych). Występowaniu patologii sprzyjają nabyte i wrodzone cechy organizmu, które osłabiają jego odporność na niekorzystne warunki zewnętrzne.
Czynniki ryzyka rozwoju nadciśnienia tętniczego klasyfikuje się według dwóch wskaźników: modyfikowalnych i niemodyfikowalnych. Pierwsze zależą od decyzji danej osoby i jej stylu życia. Należą do nich:
- złe nawyki;
- brak aktywności fizycznej;
- palenie;
- picie alkoholu;
- otyłość i inne.
Niezmienne czynniki ryzyka nadciśnienia to te, na które dana osoba nie ma wpływu: dziedziczność i fizjologia (płeć, wiek). W wielu przypadkach nadciśnienie jest chorobą przenoszoną genetycznie. Jeśli któryś z Twoich bliskich cierpiał na nadciśnienie tętnicze, istnieje duże prawdopodobieństwo, że kolejne pokolenie będzie dotknięte tą chorobą. Jeśli chodzi o czynniki fizjologiczne, według statystyk bardziej podatni na tę chorobę są mężczyźni w średnim wieku. Wyjaśnia to fakt, że organizm kobiety wytwarza estrogeny - hormony pełniące funkcję ochronną.
Endogenny
Wewnętrzne czynniki ryzyka nadciśnienia to obecność chorób lub stanów powodujących wysokie ciśnienie krwi. Wśród nich:
- cukrzyca;
- miażdżyca naczyń wieńcowych serca;
- zwiększona lepkość krwi;
- zaburzenie metaboliczne;
- choroba nerek (odmiedniczkowe zapalenie nerek, zapalenie nerek, kłębuszkowe zapalenie nerek);
- zwiększone stężenie sodu lub wapnia we krwi;
- wpływ adrenaliny podczas stresu;
- dyslipidemia (zaburzenie metabolizmu tłuszczów);
- zwiększona zawartość kwasu moczowego;
- dystonia neurokrążeniowa;
- ciąża;
- klimakterium.
Związane ze stylem życia i wpływami środowiska
Egzogenne czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego są powiązane ze stylem życia pacjenta. Liczba nabytych przyczyn, które można skutecznie zwalczyć, jest znaczna, ale każdy punkt można łatwo dostosować, jeśli ktoś sobie tego życzy. Główne egzogenne czynniki ryzyka nadciśnienia tętniczego:
- Niewystarczająca aktywność fizyczna. Ciągła praca w biurze, podróżowanie wyłącznie samochodem, brak czasu na wizytę na siłowni prowadzą do osłabienia układu oddechowego, upośledzenia funkcji mięśni i pogorszenia krążenia krwi. Wszystkie te czynniki powodują wzrost ciśnienia krwi.
- Niekontrolowane spożycie soli. Chlorek sodu w dużych ilościach powoduje pragnienie i opóźnia usuwanie płynów z organizmu. Woda powoduje zwiększenie objętości krążącej krwi, w wyniku czego skurcze mięśnia sercowego stają się częstsze, co prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi. Szybkość spożycia soli kuchennej nie przekracza 5 g/dzień.
- Niedobór magnezu i/lub potasu. Organizm potrzebuje tych mikroelementów do prawidłowego funkcjonowania naczyń krwionośnych i mięśnia sercowego. W przypadku ich niedoboru istnieje ryzyko rozwoju nadciśnienia.
Diagnostyka
Nadciśnienie określa się różnymi metodami - poziom ciśnienia krwi mierzy się kilkakrotnie za pomocą tonometru i fonendoskopu, bada się obraz kliniczny choroby, zaleca się badania kliniczne, fizyczne i instrumentalne. Główne podejścia diagnostyczne:
- Biochemiczne badanie krwi. Wykrywa się poziom lipoprotein o wysokiej/małej gęstości i cholesterolu oraz określa się poziom cukru. Wskaźniki te są ważne dla ustalenia przyczyny wysokiego ciśnienia krwi.
- EKG. Elektrokardiogram od dawna jest niezawodnym pomocnikiem w diagnozowaniu nadciśnienia. EKG pozwala wykryć przerwy w pracy serca, określić obecność dławicy piersiowej, dostarczyć danych o przemieszczeniu serca od osi elektrycznej i stanie mięśnia sercowego.
- USG serca. Naświetlanie głównych naczyń (tętnic szyjnych) prowadzących do mózgu umożliwia wykrycie blaszek miażdżycowych, ocenę stanu ścian naczyń i ryzyka udaru mózgu.
- Arteriografia. Metoda rentgenowska do badania ścian tętnic i ich światła.
- Dopplerografia. Technika ultradźwiękowa służąca do diagnozowania przepływu krwi w żyłach, tętnicach i naczyniach.
- USG nerek. Pomaga zidentyfikować duże guzy nadnerczy i zmiany w tkance nerek, prowadzące do wystąpienia nadciśnienia nerkowo-parenchymalnego.
- USG tarczycy. Pomaga zidentyfikować lub wykluczyć wpływ tarczycy na rozwój nadciśnienia tętniczego u pacjenta.
Leczenie
Leczenie nadciśnienia zależy od przyczyny choroby. Pierwszą rzeczą, którą musi zrobić pacjent, jest wyeliminowanie wszelkich zagrożeń związanych z nadciśnieniem. Następnie stosuje się terapię lekową w połączeniu z metodami nielekowymi: przestrzeganiem diety antycholesterolowej, aktywnością fizyczną, rzuceniem palenia i piciem napojów alkoholowych. Leczenie farmakologiczne odbywa się według różnych schematów:
- Pacjentom z niskim lub umiarkowanym ryzykiem rozwoju nadciśnienia przepisuje się jeden lek w celu obniżenia ciśnienia krwi.
- Pacjentom z wysokim ryzykiem patologii sercowo-naczyniowych przepisuje się dwa lub więcej leków w indywidualnych dawkach.
Wyboru leków i dawkowania dokonuje lekarz, biorąc pod uwagę wiek pacjenta, współistniejące patologie i czynniki ryzyka. W leczeniu nadciśnienia tętniczego stosuje się kilka grup leków:
- Diuretyki tiazydowe. Hamują wchłanianie chlorków i sodu w kanalikach nerkowych, dzięki czemu nie przedostają się one do krwi, lecz są wydalane z organizmu z moczem.
- Blokery kanałów wapniowych. Zmniejszają spożycie wapnia, w wyniku czego zmniejsza się obciążenie mięśnia sercowego i spada ciśnienie krwi.
- Inhibitory ACE. Zmniejszają stężenie hormonu angiotensyny we krwi, który ma zdolność zwężania światła naczyń krwionośnych, co powoduje wzrost ciśnienia krwi.
- Antagoniści receptora angiotensyny II. Obniża ciśnienie krwi w pierwszym etapie nadciśnienia.
- Beta-blokery. Rozluźniają ściany naczyń, co prowadzi do poprawy krążenia krwi i normalizacji ciśnienia krwi.
- Centralni agoniści alfa-2. Tętno ulega zmniejszeniu, co objawia się spadkiem ciśnienia krwi.
- Bezpośrednie leki rozszerzające naczynia krwionośne. Rozluźnia mięśnie gładkie tętniczek, co powoduje obniżenie ciśnienia krwi.
- Inhibitory reniny. Promują rozszerzenie tętnic i hamują aktywność reniny, enzymu o działaniu zwężającym naczynia.